Z tego artykułu dowiesz się:
- Co zawiera recepta okularowa i skąd się ją otrzymuje.
- Co oznaczają skróty OP, OL, OD i OS oraz dlaczego każde oko ma osobny zapis.
- Jak odczytać wartości SPH, CYL i AX, czyli moc sferyczną, cylinder i oś.
- Czym jest PD i dlaczego rozstaw źrenic jest tak ważny przy wykonaniu okularów.
- Dlaczego recepty okularowej nie da się użyć do zamówienia soczewek kontaktowych.
Recepta okularowa to dokument, który otrzymujesz po badaniu wzroku u optometrysty lub okulisty. Zapisane są na niej wszystkie parametry potrzebne do wykonania okularów, ale dla większości osób wygląda jak ciąg skrótów, plusów i minusów. Trudno się dziwić, że klienci często pytają nas, co właściwie oznaczają te liczby.
Co zawiera recepta okularowa
Każda recepta okularowa składa się zwykle z tabeli podzielonej na oko prawe i lewe oraz na widzenie do dali i do bliży. W poszczególnych kolumnach wpisuje się moc soczewek, parametry korekcji astygmatyzmu, a często także rozstaw źrenic.
Wzór recepty może się różnić w zależności od gabinetu, ale oznaczenia są w dużej mierze uniwersalne. Gdy raz zrozumiesz, co oznaczają poszczególne skróty, odczytasz każdą receptę.
- OP / OD – oko prawe,
- OL / OS – oko lewe,
- SPH – moc sferyczna,
- CYL – moc cylindryczna,
- AX – oś cylindra,
- ADD – addycja, czyli dodatek do bliży,
- PD – rozstaw źrenic.
OP i OL, OD i OS – oko prawe i lewe
Oczy rzadko mają identyczną wadę, dlatego recepta okularowa zawsze opisuje każde z nich osobno. Polskie skróty OP i OL oznaczają po prostu oko prawe i oko lewe. Na wielu receptach spotkasz też skróty łacińskie. OD (oculus dexter) to oko prawe, a OS (oculus sinister) to oko lewe. Czasem pojawia się także OU, które oznacza oboje oczu.
SPH, czyli moc sferyczna
Wartość SPH określa podstawową moc soczewki, wyrażoną w dioptriach. Dioptria to jednostka zdolności skupiającej soczewki – im wyższa liczba, tym mocniejsza korekcja.
Znak przed liczbą mówi o rodzaju wady. Minus oznacza krótkowzroczność, czyli gorsze widzenie z daleka, a plus oznacza nadwzroczność, przy której oko męczy się głównie przy patrzeniu z bliska. Moc zapisuje się zwykle z dokładnością do 0,25 dioptrii, na przykład -1,75 albo +2,00.
Jeśli w rubryce SPH widnieje zero lub skrót „pl”, oznacza to, że dane oko nie wymaga korekcji sferycznej.
CYL i AX – korekcja astygmatyzmu
Kolumny CYL i AX dotyczą astygmatyzmu, czyli wady, przy której oko skupia światło nierównomiernie i obraz jest rozmyty lub zniekształcony. Jeśli w tych polach recepta okularowa jest pusta, astygmatyzm nie wymaga korekcji.
Co oznacza CYL
CYL to moc cylindryczna, również podawana w dioptriach. Określa, jak silną korekcję astygmatyzmu musi mieć soczewka. Może mieć znak minus lub plus, w zależności od sposobu zapisu stosowanego w gabinecie.
Co oznacza AX
AX to oś cylindra, podawana w stopniach od 0 do 180. Wskazuje, w jakim ustawieniu soczewka ma korygować astygmatyzm. Nawet niewielkie przesunięcie osi przy wykonaniu okularów może pogorszyć komfort widzenia, dlatego ta wartość musi być przeniesiona do okularów bardzo dokładnie.
ADD – dodatek do bliży
Wartość ADD pojawia się najczęściej na receptach osób po 40. roku życia, gdy zaczyna się prezbiopia, czyli trudność z ostrym widzeniem z bliska. Addycja to dodatkowa moc, którą soczewka ma mieć w części do czytania.
Na podstawie ADD wykonuje się okulary do bliży albo soczewki progresywne, które łączą widzenie na różne odległości. O tym, jak działają, piszemy we wpisie okulary progresywne – dla kogo są i jak działają.
PD, czyli rozstaw źrenic
PD to odległość między środkami źrenic, podawana w milimetrach. Czasem zapisuje się ją jako jedną liczbę, a czasem osobno dla każdego oka, na przykład 32/31. Zdarza się też osobna wartość PD do dali i do bliży.
Ten parametr decyduje o tym, gdzie znajdzie się optyczny środek soczewek. Jeśli nie pokrywa się on ze źrenicami, okulary mogą męczyć oczy, nawet gdy moc jest dobrana prawidłowo.
Nie każda recepta okularowa zawiera PD, dlatego ten parametr warto zmierzyć w salonie optycznym, a nie samodzielnie przed lustrem.
Recepta okularowa a soczewki kontaktowe
To jeden z najczęstszych błędów. Recepta okularowa nie nadaje się do zamówienia soczewek kontaktowych, ponieważ soczewka leży bezpośrednio na oku, a szkło okularowe znajduje się kilkanaście milimetrów przed nim.
Przy wyższych mocach ta różnica zmienia potrzebną korekcję. Do soczewek kontaktowych potrzebne są też inne parametry, takie jak krzywizna i średnica soczewki. Dlatego dobór soczewek kontaktowych wymaga osobnego badania i przymiarki.
Jak długo ważna jest recepta na okulary
Wzrok zmienia się z wiekiem, a u dzieci nawet z roku na rok. Recepta sprzed kilku lat może już nie odpowiadać obecnym potrzebom oczu, nawet jeśli sam papier nadal leży w szufladzie.
Jeśli ostatnie badanie było dawno, a obecne okulary przestały dawać wyraźny obraz lub męczą oczy, lepiej zrobić nowe badanie niż wykonywać okulary na podstawie starej recepty. U dzieci i osób z postępującą wadą kontrola powinna być częstsza, zgodnie z zaleceniem specjalisty.
Na badanie wzroku i pomiar parametrów zapraszamy do salonu Optyk Kułaga w Bytomiu przy ul. Jana Matejki 2 oraz do salonu w Będzinie w Przychodni PROMED przy ul. Siemońskiej 11. Po badaniu wyjaśnimy każdą pozycję na recepcie i pomożemy dobrać soczewki.
